माझी बर्ट्रांड रसेल म्युसेली

हे काय? बर्ट्रांड रसेल म्युसेली ? बर्ट्रांड रसेल हा तर ब्रिटिश फिलॉसॉफर होऊन गेला ना ? मग त्याचा म्युसेली शी काय संबंध? संबंध असा की बर्षर आणि बर्ट्रांड ह्यांच्या उच्चरातले साम्य. खरं तर ह्या रेसिपी चे नाव आहे बर्षर म्युसेली! माझी अतिशय आवडती ब्रेकफास्ट डिश. पहिल्यांदा मी आणि माझा नवरा आम्ही  ऑस्ट्रेलिया त असताना खाल्ली. मस्त बनवली होती त्या होमस्टे च्या ओनर ने. त्यानंतर असेच कित्येक वर्ष कुठे काही ट्रॅव्हल असेल तर ही डिश मी आवर्जून घेत असे हॉटेल मधल्या ब्रेकफास्ट मध्ये. म्हणजे अगदी उडी मारून घेत असेल असं म्हंटलं तरी चालेल. 

माझे खाद्यपदार्थांमधले रिव्हर्स इंजिनीरिंग तेंव्हा एवढे जागरूक नव्हते. म्हणजे मी फार विचार करत नसे, खायला मिळालं आहे ना, त्याची कृतज्ञता व्यक्त करून मी खात असे. म्हणजे बेताने च हं, हावरटासारखे नाही, पण मन लावून वगैरे. 

कमिंग बॅक तो म्युसेली, एकतर नावच एवढे कठीण आहे उच्चारायला. त्यात बर्षर म्युसेली. आपली मराठी नावे बघा, उपमा, पोहे. छोटे छोटे साधे शब्द. हे बर्ट्रांड रसेल सारख्या तज्ज्ञ लोकांमुळे किंवा बर्षर म्युसेली सारखी कठीण कठीण नावे ठेवणाऱ्या अज्ञात माणसांमुळे सोप्या गोष्टी कठीण होतात. नाही का?

पण मी ठरवलं बर्षर म्युसेली बनवायचीच, जेंव्हा माझ्या नुकत्याच केलेल्या बोर्निओ ट्रिप मध्ये मला खूप ठिकाणी ही डिश खायला मिळाली. एक नवीन मत्रीण झाली ट्रिप मध्ये, ती  म्हणाली मी ही रोज करते. मी भितीयुक्त आदराने तिच्याकडे बघितले. ती म्हणाली ही 'नॉन-कूकिंग' रेसिपी आहे. मला अजूनच गोंधळायला झाले. म्हंटलं सांग पुढे. व्हर्जिन अँपल ज्युस घायचा, रोल्ड ओट्स घ्यायचे मग ते रात्री १० तास अँपल ज्युस मध्ये भिजवायचे मग त्यात योगर्ट, वगैरे वगैरे... मला चक्कर यायला लागली. एक एक त्यातला इन्ग्रेडियंट खास कुठून कुठून आणायचा होता. साधा सुद्धा नव्हता. मग मीही ठरवले, बीइंग डाय हार्ड ऑप्टिमिस्ट,  आता मी माघार घेऊच शकत नाही. बर्ट्रांड रसेल म्युसेली बनवायचीच. कितीही कठीण असली तरी. 

मग जंग जंग पछाडत, मग रोलिंग स्टोन सारखे गोल उड्या मारत म्हंटले तरी चालेल, कोणी  रोल्ड ओट्स देता का रोल्ड ओट्स असे विचारात दुकानं च्या दुकानं फिरले. काही दुकानदार तर माझ्याकडे कोहिनूर हिरा आहे का विचारल्या सारख्या अविर्भावात बघत आश्चर्यचकित झालेले दिसले. मग काहींनी नॉन रोल्ड ओट्स दिले. जे मी नाकारले. मग finally होकारले सुद्धा कारण म्हणजे बघुयात तरी. तेही गणित चुकले. मग एका शुभ मुहूर्तावर मला रोल्ड ओट्स मिळाले. भिजवलं एकदाचं  त्यांना. मधल्या वेळात मग व्हर्जिन अँपल ज्युस शोधला. तोही कठीणच होता मिळायला. :) मग तिने मला सांगितले बॉक्स वर काय बघायचे मग ऑथेंटिक व्हर्जिन अँपल ज्युस मिळतो. तोपर्यंत मग कसे बसे एक्सपायरी डेट न गेलेले योगर्ट मिळवले. असे करत करत मी ही जे के रोलिंग सारखी हॅरी पोट्टर ची लेखिका ऑलमोस्ट झाले. जे के रोलिंग सारखेच माझ्याकडेही कॉन्ट्रॅक्ट नव्हते तेंव्हा हातात. :)

आता फक्त राहिले ते एक शेवटचे काम ते म्हणजे हे सगळे नीट पणे मिक्स करणे. त्यात खजूर आणि काही फळे तुकडे करून घातले. . जमली बाबा एकदाची- बर्षर म्युसेली. आयुष्याबद्दल खूप काही शिकवून गेली मला ही रेसिपी. :) हुश्श्य . पण आतापर्यंत माझ्यातली मिनिमलिस्ट आता जागी झाली होती. इनफ इस इनफ. 

हीच रेसिपी आपण सोपी करू शकतो का? मग मी धडाधड त्यातले सोप्पे मार्ग शोधले, बाहेरून गोष्टी न आणता घरच्या घरी आपण कसे सगळे बनवू शकतो, तीच टेस्ट आणून? सगळे आत्मसात केले मग मला finally चांगली झोप लागली. शिवाय रोल्ड ओट्स १० तास भिजवून ठेवावे लागत नाही ह्याचा ही मूलभूत रिसर्च मी केला. त्याचा soaking time ३० मिनिटांवर आणून मी प्रोसेस ऑप्टिमाइझ सुद्धा केली. :) मी आता होममेड बर्षर म्युसेली  एक्स्पर्ट झाले आहे. झोपेतही पेपर घाला. मी पास होईन. :) आणि हो बर्ट्रांड रसेल फिलॉसफया सारखी ती  कठीण राहिली नाही, नाऊ आय प्रौडली से  आय कॅन मेक बर्षर म्युसेली :) 

नर तुम झुठे जनम गवाया

 मध्यंतरी एक संत कबीर यांचा दोहा ऐकलं 'नर तुम झुठे'  जनम  गवाया झुठे का कोई अंत न पाया'. त्या गाण्याची चाल सुद्धा सुंदर लावली होती. एक प्रकारचे मुसिकल पण त्यातून काहीतरी philosophical. कधीकधी किंवा बऱ्याचदा डायरेक्ट ना सांगता एखाद्या माध्यमातून सांगितले गेले तर ते जास्त चांगल्या रीतीने मनामध्ये पोचते, नाही का? उदाहरणार्थ एखाद्या गोष्टीतून किंवा संगीतातून किंवा किंवा एखाद्या रोल प्ले मधून. तर हे अशा असंख्य गाण्यांपैकी एक गाणे जे मनाला भिडले त्याचा अर्थ चाल आणि त्यातील उत्कटता ह्या सगळ्यामुळे. ह्यांनी जे गाणे मला इंट्रोड्युस केले त्यांनी आधीच सांगितले होते ह्या झूम कॉल मध्ये (म्हणजे ग्रुप वर) कि हे गाणे झेपायला थोडे कठीण आहे. तर बी रेडी फॉर हार्ष ट्रुथस. 

कबीर के उत्तर भारतातील एक संत कवी होऊन गेले. त्यांनी अशीच जात येता गाणी रचली ह्यात लोकांना अर्थ काळात गेला. जसे महाराष्ट्रातील संत कवी तुकाराम होते. नर तुम  झुठे मध्ये कव्हर म्हणाले की सगळेच म्हणजे नॉट जस्ट मेन बट एनी ह्यूमन बीइंग, माणूस हा प्राणी एकंदरीत च खूप खोटे आयुष्य जगतो. म्हणजे खरा तर उभा जन्म खोट्या मध्ये राहतो, illusion अथवा भासामध्ये की हेच खरे आहे. हा खोटेपणा इतका माणसात भिनत जातो की त्याला अंत राहत नाही... एक खोटा दुसऱ्या खोट्याकडे जातो, खोटे खोटे खातो, खोटे खोटे समाजात वावरतो एक मुखवटा पांघरून , इतकेच नाही तर अगदी जवळच्या नाते  संबंधांमधून सुद्धा तो खोटे पणाचे लेअर घालून शिताफीने वागतो.. कळत नकळत , मग खोटा दुल्हा खोटी दुल्हन मग खोटा संसार ह्या सगळ्यात रमून जात बालके सुद्धा खोटी म्हणूनच अशीच वाढतात वागतात .. हे मर्म .. 

हे सगळे ऐकायला ही धक्कास्पद वाटत जाते आपल्याला.. अरे आपण तर खोटे नाही आहोत, आपण खरे बोलतो मग काही जण आपल्याला खरे खुरे खोटे बोलत असतात हे ही आपल्याला माहित असतं .. पण आपण तरी खरे असतोच असतो .. मग हे सगळे चालले काय आहे? आखा जमा खोटा आणि व्यर्थ घालवतो माणूस हे असे कबीर का म्हणत आहेत किंवा असतील?

मग एक गम्मत शीर पणे हे सगळे कोडे शेवटच्या ओळींमध्ये सॉल्व्ह होते. ते म्हणजे शेवटच्या लाईन मध्ये ते म्हणतात , मी खरा खरा सांगतो की जो  स्वतःमध्ये सामावून जातो किंवा गेलेला असतो (म्हणजे स्वार्थी नव्हे), तो खरे खुरे जगतो. स्वतः शी  'touch' मध्ये असतो, जो (किंवा जी) स्वतः मध्ये growth शोधतो, आणि ते करता करता जगतो सगळ्यांबरोबर अर्थात.. तो खरा जगतो. म्हणजे जो 'अपने में ही समाया' असतो तो खरा जगण्याच्या जवळ जाऊ शकतो.. 

आता जे मी आधी म्हंटल्याप्रमाणे खरंच कठीण आहे. पचवायला किंवा डायजेस्ट करायला. पण तरीही कबीर म्हणतात कि हेच सत्य आहे हेच सांचे आहे. आता हे सगळे साधे सुधे पण भेदक सत्य समोर आणणे एका खूप सुंदर गाण्यातून ह्या दोन्ही प्रख्यात गायिकांनी (रंजनी आणि गायत्री)  म्हंटले आहे. थोडे क्लासिकल आहे पण मला मुसिकल म्हणून मला आवडत गेले आणि त्यातले 'झुठे' मधली गम्मत कळली तर आपल्यालाही नक्कीच काहीतरी नवा अर्थ सापडेल..

माझा भाऊ musician आहे, आम्ही मुसिक कंम्पोसिशन्स बद्दल बोलताना  एक मला तो म्हणाला, जे  मला पटले आणि आवडले, ते म्हणजे मुसिक म्हणजे विचारलेले प्रश्न आणि त्यांची उत्तरे असतात. एखादा प्रश्न मग थोडे उत्तर मग हीच शृंखला.. धिस  इस मुसिक..धिस  इस लाईफ टू देन ?

तुम्हाला काय व्हायचंय?

कोणाच्याही स्वयंपाकघरात घुसून एखादी गोष्ट शोधणे किंवा त्याही पलीकडे जाऊन एखादी गोष्ट किंवा आयटम बनवणे ही एक अत्यंत कठीण कला आहे असे मला वाटते. शिवाय अत्यंत आत्मविश्वास ही लागतो त्याला. जो माझ्यात नाही आहे असे म्हंटले तरी चालेल अथवा मला माझा  आत्मविश्वास इतर जागी वापरायला जास्त आवडतो. उदाहरणार्थ कामात. 

ह्याचा अर्थ मला कोणाच्या ही किचन मध्ये जायला जमतच नाही असे नाही पण गम्मत अशी आहे की, उदाहरणार्थ माझी आई फ्रिज टॉप टू  बॉटम नियोजित करत  असेल तर मी बॉटम टु टॉप. मी जर भाज्या फ्रिज च्या खालच्या कप्प्यात ठेवत असें तर आई वरच्या. मी जर गोष्टी  झाकून ठेवत असें फ्रिज मध्ये तर आई उघडे. कोणी चमचे उलटे ठेवत असेल तर कोणी सुलटे. 

सगळ्यात जास्त धाडसी गोष्ट म्हणजे कोणाच्याही फोडणीच्या भांडत बघणे. (including mine). कोणाचे फोडणीचे भांडे गबाळे तर कोणाचे अजून गबाळे. कोणाचे कमीत कमी लेव्हल ला सगळे मसाले आलेले तर कोणी ओतप्रोत भरून एकमेकांच्या लाईन ऑफ कंट्रोल मध्ये घुसणारे. 

एक ना धड भराभर चिंध्या. तर अशा विविध पद्धतीने नटलेली असंख्य किचन्स. मग तुम्ही म्हणाल कि कशाला वेळ येत्ये असे अचानक किचन मध्ये जाऊन कोणाकडेही धुंडाळायला? हल्ली तसे बघितले तर कमी च येते अशी वेळ पण तरीही जेंव्हा येते तेंव्हा मी बघितले आहे कि काही जण किचन फिगर आउटिंग गरुडासारखे फार कमी वेळात आणि शिताफीने करू शकतात तरी काही जण स्लॉथ असतात. 

मग तुम्हाला काय व्हायचंय? पूल देशपांडेंना सारखा एक प्रश्न विचारते. स्लॉथ का इगल? :)

माझे कॉटन प्रेम

मी आतापर्यंत minimalism वर बरेच लेख लिहिले वाचले आहेत. प्रत्येकाचे  minimalism वेगळे असू शकते. पण तरीही  त्या सर्वांतून एकाच समान धागा धावत असतो. तो म्हणजे कमी असल्या तरीदेखील मौल्यवान, अर्थपूर्ण  किंवा अतिशय महत्वपूर्ण अशा गोष्टींचा समावेश करणे. गम्मत म्हणजे हेच तत्त्व  मला जेंव्हा मला माझ्या वॉर्डरोब ला लावायची वेळ येते तेंव्हा मात्र मी maximalist होते. त्यातही अगदी खास नमूद करण्यासारखे म्हणजे माझे कॉटन प्रेम. किंवा माझे सुती  प्रेम.

कॉटन शी माझे एक वेगळेच नाते निर्माण झाले आहे.  पूर्वी मी एवढी कपड्यांची दर्दी नव्हते. बारकावे माहित नव्हते. जे दिसते ते चांगले. किंवा ज्याची फॅशन, स्टाईल चांगले ते छान, असे एक समीकरण होते. अर्थात सगळेच कपडे चांगलेच असायचे. पण तरी त्यात देखील मी कधी फील घ्यायला शिकले नव्हते. कोणत्याही प्रकारचे कापड मला ओके च वाटायचे. एक ढोबळमानाने माहिती होती की नायलॉन, टेरिकॉट, कॉटन, खादी, सिल्क आणि जीन्स वगैरे. खूप वर्षे अशीच गेली.

मग हळूहळू स्वतःचा असा स्टाईल कोशंट बनत गेला मग एखाद्या ड्रेस चे मेकिंग लेबल बघून त्यात मग किती शतांश प्रमाणात कॉटन आहे आणि त्यातला किती प्रमाणात  "टेरी" आहे हे बघायला शिकले. मग एखादे मटेरियल खरखरीत लागले हातांना तर त्याचवेळी त्यातला कॉटन भाग कमी असायचा, मिसिंग असायचा किंवा मग एखादे अनोळखी भलतेच मटेरियल असायचे (जे मला आवडायचे नाही). किंवा कधीकधी कॉटन असले तरीदेखील ते जाडे कॉटन असायचे आणि काही कॉटन एकदम मऊ सुतशार आणि तलम असायचे आणि सगळ्यात महत्वाचे म्हणजे पातळ असायचे, पण पारदर्शक नाही ;)

मग हळूहळू माझ्या स्वतःच्याच online आर्टशॉप च्या निम्मिताने 'ट्राइब्स ऑफ इंडिया' सारख्या भन्नाट दुकानांची ओळख झाली मग तिथे समजले कि भारतातील असंख्य लघु उद्योगांना , ज्यात क्लोथ मेकिंग च्याही असंख्य उद्योजक उद्योजिका आहेत आणि हे सर्वच जण आपले 'बेस्ट' इथे पाठवतात आणि विकायला ठेवतात. तिथेही कपड्यांचे निरनिराळे सुंदर पैलू माझ्या लक्षात आले. हेही समजले कि आज असंख्य westerners राजस्थान लखनौ सारख्या ठिकाणी आपला तळ ठोकून आहेत आणि ते हेच कपड्यांमधील वैविध्य ऑनलाईन माध्यमातून जगामसोर ठेवतात, त्यांच्या किमती घाऊक INR दरातून USD मध्ये कन्व्हर्ट करून. अर्थात त्यात कॉटन हे नेहेमीच अग्रगण्य असते आणि गम्मत म्हणजे महागही असते.  अश्या कॉटन चा रंग टिकाऊ असतो व तो कित्येक वर्षानंतरदेखील तसाच टवटवीत असतो. किती धुतला धोपटला तरीही त्याचा मऊपणा नेहेमीच एक मायेची ऊब देऊन जातो.

ह्यातही आता मॅन मेड (अथवा ह्यूमन मेड :)) to मशीन मेड असेही प्रकार आलेच आहेत. रेयॉन, कॉटन लायक्रा  ही सुद्धा त्यातली अशीच अग्रगण्य आणि सुंदर फील असेलेली  मटेरियलस. ती ही प्राईस रॅक वर जास्तच असतात .

ही सगळी अफाट रेंज बघितली तर अजूनही काही असेल जे मी मिस केले असेल . अर्थात कॉटन सिमिलर सोडून बाकी सब झुठ असेही मी म्हणत नाहीये. कधीकधी आपल्याला फक्त फॅशन आवडते, कधी लेटेस्ट स्टाईल्स आणि किंमत कमी असली तरी त्यांची फन-व्हॅल्यू नक्कीच जास्त असते.

तरीदेखील, कॉटन ते कॉटन असे म्हणत माझा कॉटन प्रवास लिहावासा वाटला. मग तो प्रवास अंतर्वस्तांसाठी असो अथवा बाह्यवस्त्रांसाठी असो. ;)

Your thoughts ? What are your favorite cloth materials?

उठल्या उठल्या

उठल्या उठल्या तुम्ही पहिले काय करता (प्रातर्विधी वगैरे सोडले तर)? हाच प्रश्न युट्यूब वरच्या असंख्य जाहिरातींनाही पडलेला असावा. उठल्या उठल्या तुम्ही करोडपती वगैरे वगैरे व्हायला काय करावे ह्यावरही मी काही जाहिराती बघितल्या आहेत. त्यात डिप्रेशन ट्रीट करणाऱ्या मग सतत आनंदी कसे राहाल ह्याचा उंच क्लेम करणाऱ्या जाहिराती.

मग ह्या सगळ्याचा उठल्या उठल्या तुम्ही actual काय करता ह्याच्या शी काय संबंध? तर उत्तर असे की आपल्या फोन अथवा  स्मार्ट फोने चा वापर.

आपल्यापैकी बहुतांश लोक आज उठल्यानंतर खरोखरच ५ ते १० मिनटात फोन हातात घेत असतील. मग ते कशासाठीही का होईना, अगदी घड्याळातील अलार्म पासून ते असंख्य नोटिफिकेशन्स  च्या लाटा आपल्यावर आदळू द्यायला रेडी असलेले आपण. ते कामाचे चॅट्स , मेंशन्स , पर्सनल चॅट्स, मेंशन्स अगदी ग्रॅटिट्युड उर्फ कृतज्ञता व्यक्त करायला, आपल्या विचार करायला भाग पाडणारी अप्प्स सुद्धा आज आहेत आपल्या अगदी हाताशी. शिवाय काहीतरी इंटरेस्टिंग असा छोटा किंवा मोठा कन्टेन्ट तर असतोच असतो. अगदी पैशाच्या देवाणघेवाणीपर्यंत गोष्टी सहज सुलभ झाल्या आहेत आणि तेही फोन शिवाय जगणे कठीण करत.

मी स्वतः टेकनॉलॉजि मधलीच असल्याने मला gratitude अँप न वापरता देखील टेकनॉलॉजि बद्दल नेहेमीच gratitude वाटत आला आहे. शिवाय मागच्या काही वर्षात artificial intelligence ह्या क्षेत्रात काम केल्यामुळे सगळी रेकंमेंडेशन इंजिन्स आतून कशी काम करतात ह्याचाही मला आता खूप चांगला अंदाज आला आहे. अजूनही खूप शिकायचे आहे अर्थात ह्या सगळ्यात आणि ते अमलात पण आणायचे आहे.

तरीही एक गोष्ट जाणवत राहते की ही सगळी इंजिन्स, ह्या सगळ्या नोटिफिकेशन्स च्या मागे माणसाच्या बुद्धिमत्तेला शह देणारे एक अतिशय पुढारलेले इंजिन "running" आहे. त्याला आपण चांगल्या किंवा एफ्फेक्टिव्ह रीतीने कसे वापरू शक्ती ही कला आणि त्यातील शिस्त आपल्या अंगी बाणवावीच लागेल. सोशल डिलम्मा हि नेटफ्लिक्स डॉक्युमेंटरी आपल्यापैकी किती जणांनी बघितली आहे?

अगदी साधा विचार केला तर उठल्या उठल्या आणि त्यानंतर साधारणपणे पाऊण ते एक तास फोन चा वापर शक्य तितका टाळला पाहिचे. हे नुसतेच मी नाही म्हणत आहे. आजच्या काळातले कित्येक spiritual leaders सुद्धा म्हणाले  आहेत, जे शेट्टी त्याच्या काही पॉडकास्टस मध्ये ह्या सगळ्याची कारण मीमांसा देत बोलला आहे. प्रत्येकाचे दैनिक routine वेगवेगळे असेलही, तरी देखील दिवसभरात आपापल्या सोयीप्रमाणे मीडिया /कन्टेन्ट ऑन अँड ऑफ वेळ तर आपण नक्कीच ठरवू शकू. मग त्याला डिटॉक्स म्हणा किंवा मी टाइम म्हणा किंवा काहीही.

The key is that you be the master of the technology and AI you use and not the slave for sure.

देशपांडे आणि आम्ही - कल भी आज भी आज भी कल भी

 
सगळ्यात आधी देशपांडे काकांना ९० वर्ष सत्कार समारंभाच्या हार्दिक शुभेच्छा. तुमचा आई आणि रंजू बरोबरच फोटो आणि सत्कार समारंभातील तुम्हाला गमलेलं जगण्याचं  यमक आणि गमक ऐकून खूप खूप छान वाटले, इतके की ते शब्दात व्यक्त करणे खूप कठीण आहे. कुछ रिश्ते बदलते, नही है कभी, कल भी आज भी आज भी कल भी.

इन यादों का सफर तो रुके ना कभी..खरंच तुम्हाला निर्भेळपणे अगदी तसेच हसताना बघून पुन्हा आमचीही एकदा जगण्याची इच्छा टवटवीत झाली. मंगेश पाडगावकरांचं गाणं तुमच्या सत्कारात आठवलं  गेलं ह्यातच सगळं आलं, ह्या जन्मावर ह्या जगण्यावर शतदा प्रेम करावे... तुम्ही म्हणालात की अभि तो मै जवान हुन.  मीही उगाचच गणिततज्ञासारखं बेरीज वजाबाकी करत माझ्या वयाच्या तुम्ही अंदाजे दुप्पट आहेत हे समजून उमगुन उगाचच मान खाली घातल्यासारखं केलं . :) तुमच्याकडून खरोखरच खूप शिकण्यासारखे होतं आहे आणि असेल. आणि अगदी तुम्हीच नाही सगळेच आमचे देशपांडे कुटुंबीय. आई म्हणाली तसं - काही नाती खूप जिव्हाळ्याची असतात त्यातलं हे एक. ती नाती रक्ताच्या नात्यांपालकडची असतात आणि आपल्याला माणुसकीच्या फार वेगळ्याच उंचीवर नेऊन ठेवतात.

सगळ्यात गंमतशीर माझी तुमच्याबद्दलची आठवण म्हणजे गाणे. तुम्ही वेळ मिळाला की सतत गाणे म्हणत असायचात. अर्थात तुमचा क्लासिकल चा रियाज घरीच चालू असायचा तंबोरा घेऊन. कळत नकळत मलाही ते सतत डोक्यात असायचे. पण गम्मत म्हणजे तुम्ही वेगवेगळी गाणी impromtu किंवा ऐनवेळी ही रचायचात. माझ्यावरचं गाणं आठवतंय? स्वाती म्हणजे सव्वा हाती आणि मग सव्वा हाती, दीड हाती, पावणेदोन, हाती दोन हाती सव्वादोन हाती अशी एक पावकीच तुम्ही माझ्या नावाने बनवून, चालही स्वतःची लावून ती मग म्हणायचात देखील. मी लहान होते तेंव्हा, चौथीत असेन तेंव्हा पासून माझा देशपांडे कुटुंबात जो काही शिरकाव झाला तो कायमचा मनावर कोरला केला, नात्यांची, वेगवेगळ्या संवांदांची, एकमेकांकडून काहीतरी शिकण्याची आणि परस्परांवर निर्व्याज प्रेम विश्वास ठेवण्याची एक परंपरांची घेऊन. हे सगळे अलिखित करारातून हं  ? :)

तुम्ही जसं BEST मधल्या नोकरी, शिवाय तुमची संगीत नाटकं किंवा वैचारिक नाटकांमध्ये कामं, योगा आणि चालणे इत्यादी रुटीन छान पार पडायचात तशाच आमच्या देशपांडे काकू सुद्धा त्यांची कामे स्वयंपाक, मुलींचे रुटीन हे सगळे अतिशय हसतमुखाने आणि सचोटीने पार पडायच्या. मीही त्यातलीच, तुमची चौथी मुलगी च म्हणा ना. :) त्या काळातले माझे देशपांडे डेकेअर :) त्यात देशपांडे काकुंनी केलेले सगळेच पदार्थ मीही  अतिशय खादाड असल्यासारखे मनापासून भरपूर खाल्ले आहेत, सगळ्यात लक्षात राहणारे म्हणजे दुपारचे स्नॅक्स चे वेगवेगळे पदार्थ आणि त्यांनी केलेली अंबाडी ची भाजी ज्याला कसलीच तोड नाहीये. त्या माझ्या आईच्या पाककलेमधल्या गुरु उगाचच नव्हत्या? मला दोन्ही सुग्रणींकडून उत्तमोत्तम खायला मिळाले हे माझे treasure, शिवाय बाबाही माझे अधून मधून सुग्रण असल्यामुले एन्ट्री मारत असत तो गोष्ट वेगळी. :)

एक वेगळाच छंद होता त्या दिवसात आईने एखादा पदार्थ जो छान झाला आहे, तो तुमच्याकडे आजून द्यायचा चव म्हणून आणि मग तुम्हीही एखादा पदार्थ आमच्याकडे आणून द्यायचात . अशी चवीची देवाणघेवाण करण्यात न जाणो किती वर्ष गेल्येत.

सांगा कसे जगायचे, कण्हत कण्हत की गाणे म्हणत? तुमची काही नाट्य संगीत नाटकांतील गाणी सुद्धा मी ऐकली आहेत. त्यावेळी गम्मत वाटायची. तुमचा डे जॉब हा BEST चा असायचा आणि शिवाय तुम्ही श्रीराम लागूनसारख्या हस्तींबरोबर देखील नाटकेही केलेली आहेत. आम्हालाही हमखास पास मिळायचा किंवा खबर असायची. मग आलोच ते नाटक बघायला. तुमचे उद्धस्थ धर्मशाळा नावाचे नाटक मला अजूनही आठवते. विषय तितकासा कळला नसला तरी देखील तुम्ही रंगमंचावर उभे आहेत आणि नाटकातला एक अंक चालू आहे हे मला एकदम आठवत आहे. तुम्ही नक्कीच ते जग जगला असाल एका वेगळ्याच ढंगाने.

अजून एक म्हणजे आपली नाटकांविषयीची चर्चा. तुमच्याबरो मी एक दोन नंतर कधी नाटके बघितली देखील आहेत, आणि मग त्यानंतर होणारी चर्चा विचार विमर्श. :) किंवा मी एखाद लेख लिहिला तरी त्यावरही आपण अख्खी फॅमिली च्या फॅमिली गप्पा मारत असू. किंवा खरा तर टॉपिक कुठलाही असो, चर्चेसाठी आपण सारखेच सरसावून आपले  मुद्दे  मांडून debates करत असू. निष्पन्न काही होवो वा न होवो  :)

आपली अशीच रंगलेली चर्चा म्हणजे योगासने. तुम्हाला मी लहानपणापासून योगा way ऑफ living करताना बघितले आहे. दिवसातील एक ठराविक वेळ तुम्ही योगासनांसाठीच द्यायचातच. त्यामुळे माझे योग विषयक प्रश्नांची उत्तरे तुम्ही आनंदाने द्यायचाय. शवासन कसे करायचे हा प्रश्न मी विचारल्यावर तुम्हे अतिशय systematically मला स्टेप्स समजावून सांगून एकदम सोप्पे करून सांगितलेत. आता देशपांडे काकू नी सुद्धा स्वतः पुढाकार घेऊन आईला सांगून मला योगा क्लास ला लावायला प्रोत्साहन दिले.

आता तुम्हाला अजून एक आठवून हसू येईल कि काही गहाण गोष्टींची सविस्तर चर्चा करायला तुम्ही स्वतः आमच्या घरी येत असत. तो विषय म्हणजे हरी जो आपल्याकडे काम करायचा त्याने उधार मागितलेले पैसे. अतिशय इंटेन्सिटी ने हे सगळी चर्चा चालत असे नंतर यथावकाश मलाही कळले हरी असो व हरिणी, आपल्याकडे काम करणारे हेल्पर्स हा हाय इंटेन्सिटी विषय कसा होऊ शकतो. :)

आपण एक सोनाली कुलकर्णी चे चाहूल हे नाटकही बघितले होते तेंव्हा. वेगळाच विषय.

देशपांडे कुटुंबीय आणि सगळेच आवडते, माझा सहवास रंजूबरोबर सगळ्यात जास्त कारण ती सगळ्यात धाकटी मुलगी उजू सुनीती बरोबरही मजा यायची. रंजू मला मेमरी ची आणि इतर पत्त्यांच्या वेगवेगळ्या जादू शिकवायची आणि त्यात तासन तास जायचे. कित्येकदा चौथीच्या scholarship च्या अभ्यासातही ते मला खूप मदत करत असे. गम्मत म्हणजे तुमचा सर्वांचा माझयावर इतका विश्वास होता की,  आईला आणि मला scholarship चा result बघायला जायला तुम्ही बाल्कनी तुन सांगितले होते, आम्ही रोड वर. नक्की मला मिळाली असणार scholarship ,
अशा खाणाखुणा करत. आणि खरोखरच माझे नाव होते, खूपच मस्त वाटलं होता तेंव्हा.

त्यानंतर मग अशीच खेळ अभ्यास ह्यात वर्षे गेली. especially १० वी आणि बारावीच्या माझ्या अभ्यासात शांततेची अत्यंतिक गरज होती. तुमची बाल्कनी हा माझा आवडता प्रांत होता कारण तिथेच मला खरी शांतता मिळत असे आमच्या मजल्यावरच्या गोंगाट, आवाज बघता. तीही तुम्ही मला एकदम मोठ्या welcoming मनाने दिलीत आणि तासंतास तिथेच टाका तंबू हे माझे तेंव्हाचे ब्रीदवाक्य झाले होते. एका घरातून आपल्याच दुसऱ्या घरात. पण तुम्ही कधीही मला जाणवू दिले नाहीत कि आपण फार काहीतरी करतोय. ह्या सगळ्याबद्दल मी तुमची ऋणी आहे.

सस्मित ही म्युसिक शिकवणे आणि परफॉर्मन्स अपडेट्स च्या माध्यमातून आशिष आणि किमया गौरी ह्यांच्याशी touch मध्ये असतो.

देशपांडे, आता काळ खूप बदललाय का ? वाटते कधीतरी.  आमच्या पिढीतल्या, असलेल्या वयापेक्षा कितीतरी पटीने असल्यासारखे वागणाऱ्या आणि मनाने खंगलेल्यांना तुमच्या व्यक्तिमत्वाची ओळख करून देण्याचा हा छोटासा प्रयन्त. कोरोना सारख्या मोठ्या standstill काळातून आपण बाहेर आलो आहोत आणि नवीन आदर्श- रोल मॉडेल्स शोधत आहोत. त्यात तुमचा आणि तुमच्याबरोबर सत्कार झालेल्या सगळ्यांचाच सिंहाचा वाट आहे आणि समाजचे हे देणे आहे. एका चांगल्या समाज निर्माण करण्याकडे कूच करत. ikigai हे जॅपनीज पुस्तक खूप प्रसिद्ध झाले. It is defined as "a motivating force; something or someone that gives a person a sense of purpose or a reason for living". तुम्ही आपले इंडियन ikigai! :)

पुन्हा एकदा सर्व देशपांडे कुटुंबियांचे अभिनंदन. कुछ रिश्ते बदलते नही है कभी. हे मलाच नाही तर सगळ्या रुद्रांनाही सेम वाटत आहे ह्याची मला खात्री आहे.

तुमची
सव्वा हाती

चीज पास्ता पेरी-पेरी

तसे मला चीज नाचों पास्ता पेरी-पेरी  ह्या गोष्टींबद्दल काहीच वावगे नाहीये. पण 'बी अ रोमन व्हेन इन रोम' ह्या मताची मी थोडी फार आहे आणि त्या आपल्या करीना कपूर च्या डाएटिशिअन, ऋजुता दिवेकर ने म्हंटल्या प्रमाणे लोकल फूड ला प्राधान्य देण्याबद्दल माझाही थोडा कल असतो.

पण आजकल बच्चो और सबको को सिर्फ बर्गर और पास्ता ही पसंद है मग तो मैद्याचा आणि घट्टमुट्ट झालेल्या पेंनी पास्त्याच्या का होईना. मग तो पिंक (म्हणजे गर्ली श ?)  असो किंवा ब्लू पास्ता असो (असं काही ऐकलं तरी नाहीये पण उगाचच काही तरी गर्ल्स बोइज ;)) . आता त्यातही खूप प्रकार आहेत. फिफ्टी शेड्स ऑफ पास्ता यू सी? ;) मग त्यात मी जर्मनी त बघितलेल्या अगणित चीज च्या भेरायटी एकदम आठवतात आणि मन माझे भरून येते, आणि तिकडच्या हवामानासाठी एवढे चीज नक्कीच ठीक आहे.

आता ह्या १००० शेडस मधून शॉर्ट लिस्टेड ५०शेड्स निवडायच्या आणि मग त्यातून फायनल पास्ता चे कॉम्बिनेशन अचूक पणे निवडायचे ह्याला खरोखरच कलिनरी स्किल लागते. जे माझ्यात नाहीये. ह्या सगळ्यात असलेला चॉईस ओव्हरलोड तर विचारायलाच नको. ग्रे आणि पिंक ह्यात कलर वाईस फारसा फरक कुठे आहे? इट इस ओरिजिनली अ 'derived color' आफ्टर ऑल.

अशा सगळ्या बॅकग्राऊंड व्हेरीफिकेशन प्रोसेस नंतर मी जेंव्हा पास्ता चीज रेस्टॉरंट मध्ये जाते तेंव्हा मी किती गोंधळलेली असेन ह्याचा विचारच न केलेला बरा. लहान छोटी मुले ही पण सराईतपणे ऑर्डर्स देतात आपल्याला हवी ती पिंक शेड चूज करतात आणि त्या चॉईस ला योग्य ते मार्गदर्शन करणारी आजूबाजूची मोठेकंपनी मला अतिशय impressive वाटते. तब्बल अर्धा तास मग निर्णय घेण्यामध्ये छान निघून जातो. आजूबाजूला तोपर्यंत गर्दी वाढलेली असते आणि अचानक सीझलर्स चा झरझरीत आवाज यायला लागतो. मग आपण एवढा व्यवस्थित वेळ घेऊन ठरवलेल्या पास्ता च्या घड्यावर - पालथ्या घड्यावर पाणी पडते. अचानक सीझझलर्स चा मोह होतो आणि वाटते के सीझझलर्स मध्ये कदाचित जास्त मजा आहे. (इस इट लोकल फूड बाय द वे ?)

तसे बघायला गेलो तर सीझलर्स आणि पास्ता ह्यात मला सीझलर्स च जास्त प्यारे आहेत, पूछो क्यों? कारण पास्ता मध्ये भाज्या ऑपशनल असतात आणि सीझलर्स उसळणाऱ्या लाटांसारखे का होईना पण त्यात भाज्या तरी असतात. भरपूर तापलेला तवा आणि त्यात अतिशय सुंदर रित्या मांडलेले सीझलर्स.  मग मी आधीच सीझलर्स ना माझी मान्यता  देऊन टाकते.  एक बर्फी मधले गाणे ही आठवते. "इतनी सी भाजी, इतनी सी खुशी, इतना सा तुकडा भात का".

तो पर्यन्त अजून एक वैचारिक संकट आलेले असले ते म्हणजे पेरी-पेरी वाले फ़्राईस घ्यायचे का साधे. किंवा से कोला फ्लेवर चे फ़्राईस का चीज फ्लेवर चे फ़्राईस. आजकाल कुठंतीही गोष्ट ह्या त्यात अनोखा चीज फ्लेवर येतोच विथ ऑपशन्स सच ऍज पेरी-पेरी, चुई मुई etc. :) आता आपली पाव भाजी च घ्या ना. पाव भाजी विथ चीज, आणि मग डोसा विथ चीज, नाचों विथ चीज , शिवाय फ्राईड राईस विथ चीज. वगैरे वगैरे. तोपर्यंत आपला पेरी-पेरी चा प्रश्न सुटलेला असतो. तोपर्यंत मी ही गुगल किंवा डकडक गो सर्च करून पेरी-पेरी म्हणजे काय ह्याची माहिती मिळवून ठेवलेली असते. तर युरेका. "PERi-PERi, also known as the African Bird’s Eye Chilli". हे उमगते आणि मग थोडीशी कोडी सुटायला लागतात. थोडक्यात सारांश असा की पेरी-पेरी हे आपल्या लाल तिखटाचे आफ्रिकन व्हरजन.

मध्यंतरी एका मैत्रिणी गेले तर मी तिथे पोचेपोचेपर्यंत मॅकडोनल्ड चा बर्गर आणि पेरि-पेरीं फ़्राईस माझ्याही आधी येऊन पोचत होते हुश्श्य करत. तेही झोमॅटो वरून. असेच पेरिफेरल आनंद घेत घेत मी देखील 'ऑड वन आऊट' न दर्शवत पेरी-पेरी गट्टम करते.

तर कॉमिन्ग बॅक टू पिंक पास्ता इटिंग. आता असं आहे की जितका वेळ आपण पास्ता रदळत ठेऊ तितका  वेळ तो अजूनच निगरगट्ट होत जातो. तोपर्यंत पास्ता मधला इंटरेस्ट संपत संपत आजूबाजूच्या सीझलिंग गोष्टींमध्ये इंटरेस्ट निर्माण व्हायला लागलेला असतो. पण तरीही लगे राहो मुन्ना भाई म्हणत म्हणत पास्ता एकदाचा संपतो.

तोपर्यंत मग वेळ येते ती अर्ध्या उपाशी पोट्या डेसर्ट ची.  सीझलिंग ब्राउनी हा त्यातलाच एक प्रकार. ह्याच्यातही तो सीझलिंग तवा री-यूज केला जात असणार. खूप जणांना सीझलिंग ब्राउनी च प्यारी असल्याचे  माझ्या लक्षात आले असल्यामुळे मी गप्प बसते. मीही काही त्या सीझलिंग ब्राउनी च्या विरोधात थोडीच आहे? मग 'खोदा पहाड निकाल चूहा' म्हणी सारखी ती सिझलिंग ब्राउनी येते सळसळत. खूप मोठा आवाज, वाफ आणि मग वाफेला बाजूला सारून बघतो तर काय? त्यात एक सुंदरशी छोटीशी ब्राउनी असते. मग त्यावर गरम गरम ज्वालामुखीसारखा पसरत जाणारा चॉकोलेट सॉस. तोपर्यंत वातावरण तंग झालेले असते. शिवाय आपले ब्रीदवाक्य आहेच, शेरिंग इस केरींग.

आता हे ४ बाय ३ इंचेस ची ब्राउनी कशी काय बुआ खूप जणांमध्ये शेअर करून केरींग दाखवणार? मग असं म्हणत काही सुज्ञ जण ह्यावर पुन्हा एकदा सेम तोडगा काढतात. तो म्हणजे preemptive ऑर्डर्स. सुमारे प्रयेकाला एक तरी सीझलिंग ब्राउनी त्यामुळे मिळूनच जाते. म्हणजे एखादा चमचा वगैरे. एवढे कमी गोड़ मला चालत नसल्यामुळे मी घेतच नाही :) खाईन तर तुपाशी नाही तर ..:) अरे आधीच उपाशी मग शिवाय एवढे करूनही आपण उपाशीच? ये न्याय नही अन्याय है. असे आपली हिंदी पिक्चर मधील राखी म्हणेल.

आता पर्यंत राहिलेल्या प्लेटांमधील 'नाचों विथ चीज' ला बाय बाय करून मी काढता पाय घेते.